Trẻ có mảng bám đen trên răng sữa có gây mất răng?

Hiện tượng này gọi là black stain hay mảng bám đen trên răng, một tình trạng khá phổ biến ở trẻ em trên thế giới cũng như tại Việt Nam.

Điều đáng chú ý là trái ngược với sự lo âu của phụ huynh, các nghiên cứu cho thấy trẻ có mảng bám đen trên răng lại thường ít bị sâu răng hơn. Đây là một nghịch lý thú vị đã được nhiều công trình khoa học làm sáng tỏ trong suốt hơn 60 năm qua.

Nguồn gốc của mảng bám đen trên răng sữa

Thông thường ở người lớn, nếu phát hiện răng vĩnh viễn có những mảng bám màu đen, chúng ta thường nghĩ đến ngay nguyên nhân là do uống nhiều trà, hoặc cà phê, thuốc lá, em bé không có các thói quen này, mảng bám đen trên răng sữa này là gì?

Đây là dạng nhiễm màu ngoại sinh, nghĩa là những chất tạo màu bám từ bên ngoài, chứ không phải do bản thân mô răng bị bệnh lý. Những mảng này thường xuất hiện thành chấm hoặc thành dải màu đen, chạy song song với viền nướu, đặc biệt rõ ở mặt trong của răng hàm dưới hoặc mặt ngoài của răng cửa trên.

Mảng bám đen bám rất chắc, khó làm sạch bằng cách chải răng thông thường và thường tái phát ngay cả sau khi bác sĩ nha khoa đã làm sạch. Tuy không gây đau đớn hay làm suy yếu răng, hiện tượng này ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ, khiến nhiều trẻ ngại cười và cha mẹ thì hoang mang.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành mảng bám đen trên răng sữa

Cơ chế hình thành mảng bám đen đã được nghiên cứu khá kỹ. Người ta xác định rằng chúng chủ yếu được tạo bởi hợp chất muối sắt không tan, gọi là ferric sulfide. Quá trình này xảy ra khi một số loại vi khuẩn trong mảng bám răng tiết ra khí hydro sulfide (H₂S), chất này kết hợp với sắt có trong nước bọt hoặc dịch nướu để tạo nên các hạt màu đen bám chắc vào men răng.

Các vi khuẩn thường gặp trong mảng bám có vết đen bao gồm Actinomyces, Rothia, Neisseria, Porphyromonas và Prevotella.

Ngoài ra, nước bọt của trẻ có vết đen thường giàu canxi, phosphate, đồng, kẽm và có độ pH cao hơn, cùng với khả năng đệm tốt hơn, nhờ đó răng của các em ít bị hòa tan bởi acid và có sức đề kháng tốt hơn với sâu răng. Chế độ ăn uống cũng có vai trò nhất định.

Các yếu tố thuận lợi tạo mảng bám đen trên răng

– Bề mặt men răng và nước bọt: Bề mặt men răng thô ráp có thể khiến răng dễ bị nhiễm mảng bám đen. Tương tự như vậy, nước bọt có tính axit hoặc miệng khô liên quan đến việc thở bằng miệng làm tăng sự hiện diện của vi khuẩn gây mảng bám đen.

– Chế độ ăn uống : Một số thực phẩm giàu sắt, nước tương, củ dền hay các loại rau nhiều sắc tố có thể làm tăng nguy cơ hình thành vết đen.

– Thuốc bổ sung sắt: Thuốc bổ sung giàu sắt, thường được kê cho trẻ em bị thiếu máu do thiếu sắt, có thể dẫn đến tình trạng răng xuất hiện mảng bám đen hoặc xanh đậm.

– Bơi lội trong thời gian dài: Tiếp xúc với clo và các hợp chất khác trong nước hồ bơi có thể góp phần làm răng đổi màu, tùy thuộc vào chất lượng và loại men răng của trẻ.

– Thực hành vệ sinh răng miệng : Đánh răng và dùng chỉ nha khoa không đúng cách có thể dẫn đến tích tụ mảng bám, mảng bám này dễ bị khoáng hóa và tạo sắc tố bởi vi khuẩn sinh sắc tố, dẫn đến loại mảng bám đen này.